Ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội đã được thông qua Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (gọi tắt là Luật năm 2025) thay thế Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 (gọi tắt là Luật năm 2020). Luật Đầu tư năm 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 03 năm 2026, đối với quy định về Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Điều 7 và Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Luật Đầu tư năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Luật Đầu tư năm 2025 có những điểm mới được phân tích bên dưới, tuy nhiên tác giả không nêu ra tất cả các điểm mới mà chỉ nêu các điểm mới điển hình mà các Nhà đầu tư cần nên biết:

1. Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh

Luật Đầu tư năm 2025 đã bổ sung thêm 03 ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh: (1) Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia; (2) Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật; (3) Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

2. Ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã được cắt giảm một số ngành như sau:

Theo Phụ lục IV của Luật Đầu tư năm 2025, tổng số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là 198 ngành, giảm mạnh so với 227 ngành của Luật Đầu tư năm 2020.

Các thay đổi cụ thể (giảm bớt, bãi bỏ hoặc chuyển đổi)

a) Chuyển từ “Có điều kiện” sang “Cấm đầu tư”: Một số ngành trước đây được phép kinh doanh nhưng phải có điều kiện, nay bị cấm hoàn toàn hoặc cấm một phần:

Kinh doanh di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia: Trong Luật Đầu tư năm 2020 là ngành có điều kiện (Mục 201, 202). Trong Luật năm 2025, việc “Mua bán bảo vật quốc gia” và “Xuất khẩu di vật, cổ vật” đã bị đưa vào Điều 6 (Cấm đầu tư).
Kinh doanh thuốc lá: Luật 2025 bổ sung cấm kinh doanh “Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng”, tách biệt khỏi nhóm kinh doanh thuốc lá có điều kiện truyền thống.

b) Bãi bỏ khỏi danh mục “Có điều kiện”: Khi đối chiếu Phụ lục IV của hai luật, một số ngành nghề đã được đưa ra khỏi danh mục (đồng nghĩa với việc tự do hóa hoặc chuyển sang phương thức quản lý khác):

Kinh doanh dịch vụ phòng cháy, chữa cháy: Trong Luật 2020 là Mục số 11. Trong Luật 2025, Mục 11 là “Hành nghề luật sư”, và dịch vụ PCCC không còn xuất hiện trong danh mục 198 ngành nghề mới.
Kinh doanh dịch vụ nghiện ma túy, thuốc lá, HIV/AIDS: Trong Luật 2020 là Mục 69. Trong Luật 2025, mục này được tinh gọn lại ở số thứ tự 60, tuy nhiên nội dung “dịch vụ phẫu thuật thẩm mỹ” (mục 180 cũ) hay “xét nghiệm” có thể đã được sắp xếp lại vào nhóm y tế hoặc bãi bỏ các điều kiện nhỏ lẻ.
Kinh doanh dịch vụ logisitics/vận tải: Một số phân ngành nhỏ trong vận tải và dịch vụ hỗ trợ vận tải có sự sắp xếp lại hoặc lược bỏ bớt thủ tục con.

c) Lưu ý về các ngành nghề MỚI được bổ sung vào danh mục “Có điều kiện”: Mặc dù tổng số lượng giảm, Luật 2025 bổ sung thêm các ngành mới để quản lý kinh tế số và an ninh mạng.

Kinh doanh dịch vụ xác thực điện tử (Mục 110).
Kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu (Mục 196).
Hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa (Mục 197).
Dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân (Mục 198).

3. Về thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế

Luật năm 2025 có sự thay đổi hoàn toàn so với Luật năm 2020. Theo đó, Luật năm 2025 đã cho phép Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Trái ngược hoàn toàn, Luật năm 2020 thì Nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế.

4. Mở rộng địa bàn và ngành nghề ưu đãi đầu tư

Luật 2025 cập nhật các xu hướng kinh tế mới vào danh mục ưu đãi:

Địa bàn ưu đãi mới: Bổ sung Khu công nghệ số tập trung, Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế, Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao vào danh sách địa bàn ưu đãi đầu tư.
Ngành nghề ưu đãi mới: Bổ sung phát triển công nghiệp bán dẫn (thiết kế, chế tạo chip, IC), công nghiệp công nghệ số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trung tâm dữ liệu lớn (Big Data).

5. Thành lập "Quỹ Hỗ trợ đầu tư"

Luật 2025 (Điều 16): Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư từ nguồn thu thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu) và các nguồn hợp pháp khác. Quỹ này dùng để ổn định môi trường đầu tư, khuyến khích, thu hút nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đối với một số lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư.
Luật 2020: Chưa có quy định này.

6. Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC

Luật năm 2025: Nội dung hợp đồng BBC được Quốc hội giao cho Chính phủ quy định.
Luật năm 2020: Quốc hội quy định cụ thể về nội dung của hợp đồng BCC.

7. Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp

Luật năm 2025: Luật đã thay gom quy định Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vón góp (Điều 24 Luật 2020), Thủ tục Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vón góp (Điều 26 Luật 2020) thành Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp (Điều 21 Luật năm 2025). Và Luật 2025 không còn quy định về hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp (Điều 25 Luật 2020).

8. Thủ tục đầu tư đặc biệt

Luật 2025 đã quy định thêm nội dung mới về Thủ tục đầu tư đặc biệt tại Điều 28 “1. Nhà đầu tư được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư theo quy định tại Điều này đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, trừ dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ…”

Trên đây là toàn bộ quan điểm của tác giả về những điểm mới của Luật Đầu tư năm 2025 khác biệt so với Luật Đầu tư năm 2020. Bài viết này phân tích dựa trên quy định tại thời điểm phân tích. Mọi sự thay đổi bổ sung sau đó tác giả không chịu trách nhiệm về tính chính xác về các nội dung đã thay đổi so với nội dung trình bày phía trên./.

👉 Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần rà soát ngay ngành nghề, dự án và cấu trúc đầu tư để bảo đảm tuân thủ Luật Đầu tư năm 2025.
📌 Liên hệ đội ngũ Đồng Hành Xanh để: